วัฒนธรรม ความขัดแย้ง และความหวัง

        

ในการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 9 เมื่อปีพ.ศ.2546 ที่บาหลี ผู้นำอาเซียนได้ร่วมกันลงนามในเอกสารประวัติศาสตร์ที่เรียกกันต่อมาว่า “ปฏิญญาบาหลีฉบับที่สอง” (Bali Concord II) เพื่อประกาศเจตนารมณ์ร่วมกันว่าจะช่วยกันผลักดันให้เกิด “ประชาคมอาเซียน” ที่ประกอบด้วยสามเสาหลักได้แก่ ประชาคมความมั่นคง ประชาคมเศรษฐกิจ และประชาคมสังคม-วัฒนธรรม ให้ได้ภายในปี พ.ศ. 2563 (ต่อมาได้ร่นระยะเวลาเป้าหมายเป็น พ.ศ. 2558)

แผนงานก่อตั้งประชาคมสังคม-วัฒนธรรมอาเซียน ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (หรือ ASEAN) จากองค์กรที่เน้นบทบาทในการต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ ในทศวรรษที่ 60 และ บทบาทด้านการสนับสนุนทางการค้า การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และความมั่นคงในภูมิภาคในยุคหลังสงครามเย็น มาสู่การให้ความสำคัญในด้านการสร้างอัตลักษณ์ร่วมของภูมิภาค การขยายโอกาสทางการศึกษาและการจ้างงาน สวัสดิการทางสังคมและความมั่นคงทางอาหาร การตระหนักในความสำคัญของสิทธิ การคุ้มครองทรัพยากร ความยุติธรรมทางสังคม การเคารพในลักษณะเฉพาะอันโดดเด่นทางประวัติศาสตร์ และมรดกทางวัฒนธรรมในภูมิภาค

กล่าวได้ว่า แผนงานสำหรับประชาคมสังคม-วัฒนธรรม อาเซียน เป็นสิ่งที่สะท้อนถึงอิทธิพลของการเคลื่อนไหวทางสังคมระดับประชาคมโลก ที่เรียกร้องความยั่งยืนทางทรัพยากร ความเท่าเทียมทางการศึกษา ความเท่าเทียมทางเพศ สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองของกลุ่มคนผู้ด้อยโอกาส นอกจากนี้ การมุ่งที่จะสร้างอัตลักษณ์ร่วมของภูมิภาค ยังสะท้อนถึงความพยายามในการลดความขัดแย้งระหว่างชาติสมาชิก ซึ่งสัมพันธ์กับอุดมการณ์ชาตินิยม

อย่างไรก็ดี วิสัยทัศน์ประชาคมอาเซียนซึ่งสะท้อนถึงความหวังในอนาคตของภูมิภาค ก็ ถูกท้าทายโดยความเป็นจริงที่ซับซ้อน ในหลายกรณี รากเหง้าทางประวัติศาสตร์ยังคงส่งอิทธิพลต่อความตึงเครียดในความสัมพันธ์ ระหว่างชาติต่างๆในภูมิภาค ในขณะที่กลุ่มชาติพันธุ์ แรงงานอพยพ และกลุ่มคนซึ่งไม่มีสิทธิมีเสียง ยังคงต้องเผชิญกับอุปสรรคนานับประการ ในการเข้าถึงโอกาสอันเท่าเทียมกับคนอื่นๆ

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) จึงจัดการประชุมวิชาการทางมานุษยวิทยาขึ้น เพื่อทำความเข้าใจพลวัตทางวัฒนธรรมในระดับท้องถิ่นและภูมิภาค เพื่อตั้งคำถามต่อทั้งความหวังและประเด็นท้าทายต่างๆของประชาคมสังคม-วัฒนธรรมอาเซียน เพื่อ เปิดให้เห็นถึงฐานรากของความตึงเครียดทางการเมือง ข้อถกเถียงทางวัฒนธรรมและความไม่เท่าเทียมกันทางสังคม ผ่านความรู้จากการวิจัยทางมานุษยวิทยาในภูมิภาค และเพื่อร่วมสร้างบทสนทนา ว่าด้วยความหวังเกี่ยวกับอนาคตของภูมิภาค

งานประชุมทางมานุษยวิทยาครั้งที่ 10 “อาเซียน: ประชาคมในมิติวัฒนธรรม ความขัดแย้ง และความหวัง” จะให้ความสนใจในประเด็นต่อไปนี้

มานุษยวิทยา-อุษาคเนย์

เป็นการทบทวนความเข้าใจเกี่ยวกับ ภูมิภาค จากการศึกษาทางมานุษยวิทยา และสาขาวิชาอื่นๆที่เกี่ยวข้อง วงเสวนาในหัวข้อนี้จะสำรวจการสร้าง “อุษาคเนย์” ในฐานะภูมิภาคและหน่วยในการวิเคราะห์ และจะถกเถียงว่าความรู้ซึ่งสร้างขึ้นจาก “อุษาคเนย์ศึกษา” จะมีส่วนช่วยให้เราเข้าใจความแตกต่าง ความละเอียดอ่อนอันมีรากฐานจากประวัติศาสตร์ ระหว่างรัฐชาติได้อย่างไร

วิถีการดำรงชีพในอาเซียน

ด้วยตระหนักในความไม่สมดุลย์ของ 3 เสาหลักของประชาคมอาเซียน คือ ประชาคมความมั่นคงอาเซียน ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน และประชาคมสังคม-วัฒนธรรม อาเซียน หัวข้อนี้ให้ความสำคัญกับการวิเคราะห์ภาพรวมของการพัฒนา และสืบค้นว่าบนเส้นทางของประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ที่มุ่งไปสู่การเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียว การเปิด “เสรี” ทางการค้า บริการ การลงทุนและแรงงาน ส่งผลกระทบอย่างไรต่อชีวิตประจำวันของผู้คนในยุคการผลิตข้ามพรมแดน และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่นต่างๆ รวมไปถึงชวนคิดว่าสิ่งเหล่านี้มีความหมายอย่างไรต่อ “ประชาคมสังคม-วัฒนธรรมอาเซียน” ในอนาคต

สิทธิและความขัดแย้ง

หัวข้อนี้เน้นให้เห็นถึง “ประสบการณ์ร่วม” ของกลุ่มคนด้อยโอกาส คนที่ไร้ซึ่งสิทธิต่างๆภายในภูมิภาค และความเคลื่อนไหวของกลุ่มคนเหล่านี้ในการยืนยันสิทธิที่จะธำรงวิถีชีวิต และสิทธิที่จะแสดงออกทางซึ่งอัตลักษณ์ที่แตกต่าง เช่น การเคลื่อนไหวเพื่อเรียกร้องสิทธิในการสอนภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ในระบบการ ศึกษา การเรียกร้องสิทธิในการแสดงออกทางเพศ และความเข้าใจในเรื่อง “สิทธิ” ในบริบทแบบ “ไทยๆ” ซึ่งท้ายสุดของข้อมูลและข้อถกเถียง อาจจะนำไปสู่จุดเริ่มของการพัฒนาให้เกิดอัตลักษณ์ร่วมในภูมิภาคขึ้นก็เป็น ได้

“คนนอก”แห่งอาเซียน

เพื่อเชื้อเชิญให้อาเซียนหันมาให้ ความสำคัญกับเรื่องราวของคนที่ถูกหลงลืม หัวข้อนี้เป็นหัวข้อซึ่งจะนำเสนอผ่านภาพยนตร์ชาติพันธุ์ในประเด็นและพื้นที่ ต่างๆ เช่น ภาพยนตร์ว่าด้วยการละเมิดสิทธิและการต่อสู้ของชาวกะเหรี่ยงในประเทศพม่า ภาพยนตร์ว่าด้วยความพยายามในการรักษาและจัดการทรัพยากรธรรมชาติของชาวเบิน ดูมในประเทศฟิลิปปินส์ เป็นต้น ภาพยนตร์เหล่านี้จะตีแผ่ประสบการณ์ของกลุ่มคนที่ถูกละเลยในภูมิภาค กลุ่มคนซึ่งน่าจะได้รับความสนใจในการสร้างประชาคมสังคม-วัฒธรรมแห่งอาเซียน ที่วางอยู่บนพื้นฐานแห่งความเท่าเทียม และการเคารพในสิทธิและความหลากหลายทางวัฒธรรม

ความหวังของสามัญชน

ความหวังของสามัญชน คือ บทท้าทายที่มุ่งชี้ชวนให้ผู้ร่วมงานตระหนักถึงความหวังในการสร้างประชาคมทาง วัฒนธรรมด้วยตนเองโดยมิต้องรออาเซียน หัวข้อ นี้จะนำเสนอความเป็นไปได้ที่จะเดินหน้าไปสู่อัตลักษณ์ภูมิภาค บนรากฐานของการเคารพซึ่งกันและกัน ระหว่างสามัญชน ผ่านวงเสวนา เช่น การ “มองไปข้างหน้า” ผ่านการพิจารณาประวัติศาสตร์แห่งความหวัง บทเรียนจากการเคลื่อนไหวเรื่องสิทธิของกลุ่มชาติพันธุ์ในประชาคมยุโรป ศาสนาในฐานะเครื่องมือของการส่งเสริมการเคารพในความแตกต่าง บทบาทของภาคประชาสังคมในระดับระหว่างประเทศ เครือข่ายทางวัฒธรรม และพื้นที่ชายแดนในฐานะพื้นที่แห่งการเรียนรู้ เป็นต้น

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: